Kategoria: Mitologia

Chĕrtsurt – czuwaskie bóstwo domowe

Unia AzjatyckaDzisiejszy temat Unii Azjatyckiej to bóstwa domowe. A ja tym razem wybieram się poza Azję, bo do Czuwaszji. Głównym bohaterem tego wpisu będzie Chĕrtsurt (Хӗртсурт), czyli opiekun domu. Na tle wierzeń innych narodów turkijskich nieco się wyróżnia, bo w nich duchy-gospodarze domów to postacie raczej niejednoznaczne, ten zaś jest dobry i trzeba o niego dbać. Ponadto jest to typowe bóstwo domowe, „wyspecjalizowane” właśnie w takiej, a nie innej działalności. (więcej…)

Czytaj więcej

Wielogłowy orzeł Ӧksӧkü

Unia AzjatyckaW Unii Azjatyckiej ponownie temat ptasi. Z tej okazji przedstawiam ptaka, który w zależności od wariantu miał dwie, trzy, a nawet osiem głów – orła Ӧksӧkü (Өксөкү) z mitologii jakuckiej i dołgańskiej. (więcej…)

Czytaj więcej

Djutpa – podziemni strażnicy Erlika

Unia AzjatyckaUnia Azjatycka pisze dziś o smokach. W związku z tym zajrzałam do podziemnego świata z mitologii narodów południowej Syberii – i, okazuje się, są. Tylko czy to na pewno smoki? (więcej…)

Czytaj więcej

Skąd oceaniczny ślimak wziął się w Chakasji

Unia AzjatyckaDzisiejszym tematem Unii Azjatyckiej jest ślimak morski. Być może to zaskakujące, że w tym kontekście będę pisać o Chakasji, która ma tysiące kilometrów do jakiegokolwiek morza. A jednak muszle pewnej rodziny ślimaków były obecne w jej kulturze. (więcej…)

Czytaj więcej

Pies, który nie upilnował, czyli ałtajski mit o stworzeniu człowieka

Unia AzjatyckaDziś Unia Azjatycka pisze ponownie o psach. W kulturze narodów turkijskich jest bardzo dużo motywów z tymi zwierzętami w roli głównej. Dziś wybrałam tego, który występuje w ałtajskim micie o stworzeniu człowieka, choć zdecydowanie nie stanął na wysokości zadania. (więcej…)

Czytaj więcej

Kot w tradycyjnej kulturze chakaskiej

Unia AzjatyckaUnia Azjatycka wraca dziś do kociego tematu. Z tej okazji przedstawię kilka ciekawostek, które napotkałam w artykule o miejscu kotów w chakaskich wierzeniach tradycyjnych i kulturze ludowej (patrz bibliografia na dole strony). Autor artykułu, chakaski antropolog kulturowy Wienarij Burnakow (Венарий Бурнаков), zajmował się także innymi motywami zwierzęcymi w wierzeniach Chakasów. (więcej…)

Czytaj więcej

Jedna dusza to za mało

Unia AzjatyckaDzisiejsze wpisy w ramach Unii Azjatyckiej łączy tematyka duszy. Już dawno miałam ochotę o tym napisać, bo w tradycyjnych wierzeniach narodów turkijskich, mongolskich i paleoazjatyckich powtarza się motyw posiadania przez człowieka więcej niż jednej duszy (pluralizmu dusz), z których każda ma swoją nazwę i określone funkcje. W literaturze spotyka się wzmianki o trzech, a nawet siedmiu duszach. Nie sposób krótko streścić wszystkiego, spróbuję więc trzymać się przykładów jakuckich. (więcej…)

Czytaj więcej

Umaj Ene – opiekunka matek i dzieci

Unia AzjatyckaDziś w Unii Azjatyckiej piszemy o boginiach płodności i pokrewnych im postaciach. O Umaj Ene (Умай Эне), tj. Matce Umaj, wspominałam już nie raz. Była ona jedną z najważniejszych postaci w mitologii turkijskiej. Wzmianka o niej pojawiła się już w jednym z najstarszych zabytków piśmiennictwa turkijskiego – inskrypcji Toniukuka, a wiara w nią zachowała się w kulturze narodów Azji Centralnej i południowej Syberii (zwłaszcza Kirgizów, Ałtajczyków, Szorów i Chakasów). (więcej…)

Czytaj więcej

Huma – ptak przynoszący szczęście

Unia AzjatyckaDziś w Unii Azjatyckiej piszemy o ptakach. Ja wzięłam na warsztat godło Uzbekistanu (poniżej) i Kirgistanu (na drugim blogu). W jednym i drugim widać pewne podobieństwo, w obydwu występują ptaki. W przypadku Uzbekistanu jest to legendarny ptak Huma (uzb. Xumo). Szukając informacji o nim natrafiłam na taką mnogość skojarzeń i powiązań, że zaledwie spróbuję je w skrócie wymienić. (więcej…)

Czytaj więcej

Drzewo – oś świata w tradycyjnych wierzeniach narodów turkijskich

Unia AzjatyckaW ramach Unii Azjatyckiej piszemy dziś o drzewach. W kulturze narodów turkijskich drzewnych motywów nie brakuje, postanowiłam więc wybrać taki, który dosłownie głęboko zapuścił korzenie. Chodzi o drzewo kosmiczne pełniące funkcję osi świata. Jest ono znane także w innych kulturach, np. jesion Yggdrasill z mitologii skandynawskiej. (więcej…)

Czytaj więcej